organizacje zbiorowego zarządzania

Czy organizacjom zbiorowego zarządzania trzeba płacić za wynajmowane mieszkania?

2 listopada 2017 Autor: P. Markiewicz & K. Wątrobiński

W ostatnim czasie dociera do nas sporo informacji od klientów, którzy działają na rynku krótkoterminowego wynajmu mieszkań, o tym że zgłaszają się do nich organizacje zbiorowego zarządzania. Organizacje te twierdzą, że jeśli w wynajmowanych mieszkaniach znajdują się telewizory lub radia, to przedsiębiorcy mają obowiązek zawrzeć z nimi umowę i odprowadzać w każdym miesiącu odpowiednie opłaty. W przypadku niektórych przedsiębiorców próbują również przeprowadzić kontrolę.

Sprawa jest dosyć nowa, a dotychczas nie było powszechnej praktyki zawierania przez takich przedsiębiorców umów z OZZ. Najwyraźniej jednak OZZ chciałyby tę praktykę zmienić.

Opłaty od hoteli

Kilka lat temu przesądzono w orzecznictwie, że obowiązek zawierania umów z organizacjami mają hotele, jeśli w hotelowych pokojach znajduje się radio lub telewizja. W znanym wyroku dotyczącym sprawy Rafaels Hoteles, Trybunał Sprawiedliwości UE uznał, że prywatny charakter pokoi hotelowych nie stoi na przeszkodzie uznaniu, że udostępnienie w nich utworu przy pomocy odbiorników telewizyjnych stanowi publiczne udostępnienie w rozumieniu art. 3 ust. 1 dyrektywy 2001/29.

Na gruncie polskich przepisów (art. 24 ust. 2 prawa autorskiego), posiadacze urządzeń służących do odbioru programu radiowego lub telewizyjnego mogą za ich pomocą odbierać nadawane utwory, choćby urządzenia te były umieszczone w miejscu ogólnie dostępnym, jeżeli nie łączy się z tym osiąganie korzyści majątkowych. W przypadku hoteli wskazywano na okoliczność, że umieszczenie telewizora w pokoju wpływa na uzyskiwanie korzyści majątkowych, ponieważ podwyższa standard pokoju, a co za tym idzie uzasadnia pobranie wyższych opłat.

Mieszkanie jak pokój hotelowy?

Nie ma więc obecnie wątpliwości, że w przypadku hoteli istnieje konieczność zawarcia umów z OZZ. Czy jednak analogicznie należy traktować przedsiębiorców wynajmujących mieszkania na krótki termin?

Teoretycznie można uznać, że w przypadku najmu mieszkań występuje identyczny mechanizm jak przy pokojach hotelowych. Jeśli w danym mieszkaniu znajduje się telewizor, to standard tego mieszkania można uznać za wyższy w stosunku do mieszkania, w których telewizora nie ma. Wobec tego wynajmujący może pobrać wyższą opłatę. To zaś prowadzi do wniosku, że ma obowiązek płacenia wynagrodzeń dla podmiotów praw autorskich i wykonawców za pośrednictwem OZZ.

Praktyka działania OZZ w stosunku do przedsiębiorców wynajmujących mieszkania może budzić jednak pewne wątpliwości, co powoduje, że mogą oni znaleźć przynajmniej kilka argumentów pozwalających na kwestionowanie obowiązku zapłaty wynagrodzenia.

Przede wszystkim należy zwrócić uwagę, że wspólna tabela kilku OZZ regulująca stawki za za odtwarzanie utworów i przedmiotów praw pokrewnych nie została prawomocnie zatwierdzona właśnie m.in. w części dotyczącej obiektów “takich jak hotele”. Tabela ta zatem w tej części nie obowiązuje, co powoduje, że organizacje (kierujące swe żądania to wynajmujących) powołują się na stare i nieaktualne tabele. Nie wchodząc w prawnicze szczegóły, można jedynie zaznaczyć, że takie podejście może być kwestionowane.

Kolejna kwestia dotyczy wysokości wynagrodzenia żądanego przez OZZ. Jedna z organizacji, która zgłasza się do przedsiębiorców powołuje się na swoją tabelę stawek minimalnych, wskazując że powinni oni płacić stawkę właściwą dla hoteli, pensjonatów i ośrodków wypoczynkowych. Trzeba jednak zauważyć, że przedsiębiorca wynajmujący mieszkania nie prowadzi hotelu, pensjonatu czy ośrodka wypoczynkowego. Może więc spróbować zakwestionować zastosowanie tej stawki.

Niekiedy OZZ zgłaszają się do przedsiębiorców prowadzących najem dłuższy niż jedynie na kilka dni. Jeśli przedsiębiorca wynajmuje mieszkania np. na kilka miesięcy, to w takim przypadku również można mieć wątpliwości, co do zasadności żądania od niego wynagrodzenia. W tym przypadku problem jest skomplikowany, jednak zawężony krąg klientów może stanowić istotną okoliczność przy ocenie czy faktycznie dochodzi do publicznego udostępnienia utworów.

Wydaje się, że w najbliższych miesiącach będzie kształtowała się praktyka dotycząca zawierania umów z OZZ przez przedsiębiorców wynajmujących mieszkania. OZZ będą z pewnością próbowały zawrzeć umowy z jak największą liczbą przedsiębiorców. Teoretycznie, w stosunku do podmiotów, które odmówią zawarcia umowy, mogą zdecydować się na wystąpienie na drogę sądową. Zobaczymy jednak, czy zdecydują się na takie rozwiązanie.

Tags: , , ,